Trigeminalna neuralgija (neuralgia n.trigeminus, TN) predstavlja sindrom bola jedne strane lica koji se karakteriše kratkotrajnim, jednostranim bolom u predelu inervacije trigeminalnog nerva. Bol je veoma jak i povremen sa širenjem od ugla usana u donju vilicu (60% pacijenata) ili od gornje usne ili očnjaka u predeo oka i obrva (30% pacijenata). Može biti praćen kratkim grčem lica ili tikom. Napadi bola obično traju oko 30 sekundi. Broj napada bola može da varira od 1-100 u toku dana. Trigeminalni nerv je peti kranijalni nerv koji je odgovoran za osećaj i kontrolu motoričkih funkcija lica.

Etiologija/patološki proces

Tačna etiologija TN nije jasno objašnjena. Simptomi bola su obično uzrokovani kompresijom trigeminalnog nerva u (80-90% slučajeva), demijelinizacije i abnormalnosti u aferentnim neuronima trigeminalnog korena ili ganglija.

Uobičajeni uzroci kompresije mogu biti tumori ili njihovi povezani krvni sudovi, ali u mnogim slučajevima uzrok može biti nepoznat. Drugi uzroci mogu uključivati:

  • Multiplu sklerozu (MS) – otprilike 1-2% pacijenata,
  • Tumore,
  • Fizička oštećenja nerva,
  • Porodičnu istoriju formiranja krvnih sudova,
  • Abnormalnosti kraniovertebralnog spoja kao što su Chiari malformacije,
  • Poremećaje kostiju poput Pagetove bolesti Osteogenesis imperfecta, i drugo.

Obično ga pokreću sledeće aktivnosti: pranje zuba, brijanje, masiranje bolnog područja lica, šminkanje, jelo ili piće, govor, izloženost vetru, kao i prisustvo bola u obrazu, vilici, zubima, desnima i usnama. Triger zone ili područja povećane osetljivosti prisutne su kod polovine pacijenata i često su lokalizovani u predelu nosa ili usta.

Dijagnoza i klasifikacija

Međunarodno društvo za glavobolju (International Headache Society) objavilo je stroge kriterijume za TN:

    A – Paroksizmalni napadi bola koji traju od delića sekunde do 2 minuta, zahvataju 1 ili više podela trigeminalnog nerva i ispunjavaju kriterijume B i C,
    B – Bol ima najmanje jednu od sledećih karakteristika:
    1. intenzivan, oštar, površan ili ubod, ili
    2. precipitirano iz oblasti okidača ili okidačkih faktora,

    C – Stereotipni napadi kod pojedinačnog pacijenta
    D – Nema klinički evidentnog neurološkog deficita,
    E – Ne pripisuje se drugom poremećaju.

Dijagnoza TN se skoro u potpunosti zasniva na istoriji pacijenta i u većini slučajeva nisu potrebni posebni laboratorijski testovi, elektrofiziološka ili radiološka ispitivanja. Pacijenti sa karakterističnom anamnezom i normalnim neurološkim pregledom mogu lečiti bez daljeg ispitivanja.

Magnetna rezonanca je indikovana kako isključili druge uzroke bola, kao što je pritisak na trigeminalni nerv od akustične neurome, i drugo.

Lečenje

Lečenje TN je veoma kompleksno i najčešće podrazumeva kombinaciju medikamentozne terapije, fizikalne, komplementarne i regenerativne medicine i hirurškog lečenja.

Medikamentzna terapija podrazumeva upotrebu antiepileptičkih lekova, karbamazepin. Mogu se prepisivati miorelaksanti i triciklične antidepresive.

Fizikalna terapija

Fizikalna terapija upotrebom različitih terapijskih modaliteta promoviše, održava i obnavlja fizičko, psihičko i socijalno blagostanje pojedinca. Najčešći terapijski modaliteti fizikalne medicine koji se koriste u tretmanu TN su: laser niske snage, TENS, Ultrazvuk, i drugo. Fizikalna terapija za cilj da smanji bol i poboljša sposobnost da se nastavi sa aktivnostima svakodnevnog života. Kineziterapijske tehnike kao što su izometrijske vežbe za vrat, tehnike opuštanja i vežbe disanja su sastavni deo fizikalnog tretmana.

Komplementarna medicina

Akupunktura kao jedna od metoda komplementarne medicine se pokazala vrlo uspešno u tretmanu trigeminalne neuralgije. Može da se primenjuje samosalno ili u kombinaciji sa drugim terapijskim modalitetima fizikalne medicine, a u cilju smanjenja intenziteta bola i učestalosti napada.

Regenerativna medicina

Primena Neuro Proloterapije u tretmanu trigeminalne neuralgije značajno povećava mogućnost pozitivnog ishoda terapije što Polikliniku čini jedinstvenom u regionu.

Hirurško lečenje

Oko 25% pacijenata sa TN-om zahteva hirurško lečenje jer se njihovo stanje pogoršava godinama. Mikrovaskularna dekompresija i radiofrekventna termohizotomija su najčešće hirurške procedure koje se koriste u ovim slučajevima. Druge hirurške procedure uključuju: Stereotaktička radiohirurgija, Radiohirurgija gama nožem, Injekcije glicerola, Radiofrekventna termalna lezija, i drugo.

Diferencijalna dijagnoza za TN su:
  • Atipični bol u licu – ovaj uobičajeni bol u licu je manje intenzivan od TN, opisan kao tup ili pulsirajući bol koji traje nekoliko minuta do sati,
  • Migrena i klaster glavobolje,
  • Zubni bol,
  • Poremećaji temporo-mandibularnog zgloba,
  • Druge neuralgije,
  • Tumor Sinusitis,
  • Postherpetična neuralgija.
Faktori rizika za TN:
  • godine starosti,
  • Hipertenzija kod žena,
  • Charcot-Marie-Tooth,
  • Tumori u regionu trigeminalnog nerva.
Autor: Doc. dr Saša Milićević

Ostali povezani članci

Scroll to Top