Trigeminalna neuralgija (neuralgia n.trigeminus, TN) predstavlja sindrom bola jedne strane lica koji se karakteriše kratkotrajnim, jednostranim bolom u predelu inervacije trigeminalnog nerva. Bol je veoma jak i povremen sa širenjem od ugla usana u donju vilicu (60% pacijenata) ili od gornje usne ili očnjaka u predeo oka i obrva (30% pacijenata). Može biti praćen kratkim grčem lica ili tikom. Napadi bola obično traju oko 30 sekundi. Broj napada bola može da varira od 1-100 u toku dana. Trigeminalni nerv je peti kranijalni nerv koji je odgovoran za osećaj i kontrolu motoričkih funkcija lica.
Etiologija/patološki proces
Tačna etiologija TN nije jasno objašnjena. Simptomi bola su obično uzrokovani kompresijom trigeminalnog nerva u (80-90% slučajeva), demijelinizacije i abnormalnosti u aferentnim neuronima trigeminalnog korena ili ganglija.
Uobičajeni uzroci kompresije mogu biti tumori ili njihovi povezani krvni sudovi, ali u mnogim slučajevima uzrok može biti nepoznat. Drugi uzroci mogu uključivati:
- Multiplu sklerozu (MS) – otprilike 1-2% pacijenata,
- Tumore,
- Fizička oštećenja nerva,
- Porodičnu istoriju formiranja krvnih sudova,
- Abnormalnosti kraniovertebralnog spoja kao što su Chiari malformacije,
- Poremećaje kostiju poput Pagetove bolesti Osteogenesis imperfecta, i drugo.
Obično ga pokreću sledeće aktivnosti: pranje zuba, brijanje, masiranje bolnog područja lica, šminkanje, jelo ili piće, govor, izloženost vetru, kao i prisustvo bola u obrazu, vilici, zubima, desnima i usnama. Triger zone ili područja povećane osetljivosti prisutne su kod polovine pacijenata i često su lokalizovani u predelu nosa ili usta.
Dijagnoza i klasifikacija
Međunarodno društvo za glavobolju (International Headache Society) objavilo je stroge kriterijume za TN:
- A – Paroksizmalni napadi bola koji traju od delića sekunde do 2 minuta, zahvataju 1 ili više podela trigeminalnog nerva i ispunjavaju kriterijume B i C,
- intenzivan, oštar, površan ili ubod, ili
- precipitirano iz oblasti okidača ili okidačkih faktora,
B – Bol ima najmanje jednu od sledećih karakteristika:
C – Stereotipni napadi kod pojedinačnog pacijenta
D – Nema klinički evidentnog neurološkog deficita,
E – Ne pripisuje se drugom poremećaju.
Dijagnoza TN se skoro u potpunosti zasniva na istoriji pacijenta i u većini slučajeva nisu potrebni posebni laboratorijski testovi, elektrofiziološka ili radiološka ispitivanja. Pacijenti sa karakterističnom anamnezom i normalnim neurološkim pregledom mogu lečiti bez daljeg ispitivanja.
Magnetna rezonanca je indikovana kako isključili druge uzroke bola, kao što je pritisak na trigeminalni nerv od akustične neurome, i drugo.
Lečenje
Lečenje TN je veoma kompleksno i najčešće podrazumeva kombinaciju medikamentozne terapije, fizikalne, komplementarne i regenerativne medicine i hirurškog lečenja.
Medikamentzna terapija podrazumeva upotrebu antiepileptičkih lekova, karbamazepin. Mogu se prepisivati miorelaksanti i triciklične antidepresive.
Fizikalna terapija
Fizikalna terapija upotrebom različitih terapijskih modaliteta promoviše, održava i obnavlja fizičko, psihičko i socijalno blagostanje pojedinca. Najčešći terapijski modaliteti fizikalne medicine koji se koriste u tretmanu TN su: laser niske snage, TENS, Ultrazvuk, i drugo. Fizikalna terapija za cilj da smanji bol i poboljša sposobnost da se nastavi sa aktivnostima svakodnevnog života. Kineziterapijske tehnike kao što su izometrijske vežbe za vrat, tehnike opuštanja i vežbe disanja su sastavni deo fizikalnog tretmana.
Komplementarna medicina
Akupunktura kao jedna od metoda komplementarne medicine se pokazala vrlo uspešno u tretmanu trigeminalne neuralgije. Može da se primenjuje samosalno ili u kombinaciji sa drugim terapijskim modalitetima fizikalne medicine, a u cilju smanjenja intenziteta bola i učestalosti napada.
Regenerativna medicina
Primena Neuro Proloterapije u tretmanu trigeminalne neuralgije značajno povećava mogućnost pozitivnog ishoda terapije što Polikliniku čini jedinstvenom u regionu.
Hirurško lečenje
Diferencijalna dijagnoza za TN su:
- Atipični bol u licu – ovaj uobičajeni bol u licu je manje intenzivan od TN, opisan kao tup ili pulsirajući bol koji traje nekoliko minuta do sati,
- Migrena i klaster glavobolje,
- Zubni bol,
- Poremećaji temporo-mandibularnog zgloba,
- Druge neuralgije,
- Tumor Sinusitis,
- Postherpetična neuralgija.
- godine starosti,
- Hipertenzija kod žena,
- Charcot-Marie-Tooth,
- Tumori u regionu trigeminalnog nerva.
